راهنمای کامل ضدآفتاب؛ SPF، PA و مقدار درست مصرف
SPF30 کافی است یا SPF50؟ PA یعنی چه و چقدر ضدآفتاب باید زد؟ هر چیزی که برای انتخاب و استفاده درست از ضدآفتاب لازم داری، یک‌جا.
اگر قرار باشد فقط یک محصول مراقبت پوست داشته باشی، آن محصول ضدآفتاب است. بخش بزرگی از نشانه‌هایی که به پیری پوست نسبت می‌دهیم، یعنی لک، چین‌وچروک زودرس و کدری، به آسیب نور خورشید برمی‌گردد. ضدآفتاب جلوی این آسیب را می‌گیرد و اثر بقیه محصولاتت را هم حفظ می‌کند.
UVA و UVB؛ دو دشمن متفاوت
نور خورشید دو نوع پرتو فرابنفش دارد که به پوست می‌رسد:
- UVB: عامل اصلی آفتاب‌سوختگی و قرمزی. در ساعات میانی روز و تابستان شدیدتر است.
- UVA: عمیق‌تر نفوذ می‌کند و نقش مهمی در پیری پوست و لک دارد. در تمام سال و تمام روز وجود دارد و از شیشه پنجره هم عبور می‌کند.
ضدآفتاب خوب باید در برابر هر دو محافظت کند؛ به این ویژگی «طیف وسیع» یا Broad Spectrum می‌گویند.
SPF یعنی چه؟
SPF میزان محافظت در برابر UVB را نشان می‌دهد. در شرایط آزمایشگاهی، SPF30 حدود ۹۷ درصد و SPF50 حدود ۹۸ درصد از پرتوهای UVB را مهار می‌کند. یعنی فاصله این دو کمتر از چیزی است که عددشان نشان می‌دهد.
برای استفاده روزانه شهری، SPF30 با طیف وسیع معمولاً کافی است. اگر زمان زیادی بیرون هستی، به کوه یا ساحل می‌روی، پوست بسیار روشن داری یا مستعد لک هستی، SPF50 انتخاب بهتری است.
PA و محافظت در برابر UVA
در بسیاری از ضدآفتاب‌ها، محافظت در برابر UVA با علامت PA و تعدادی + نشان داده می‌شود؛ از +PA تا ++++PA. هرچه علامت + بیشتر باشد، محافظت در برابر UVA بیشتر است. اگر مستعد لک یا ملاسما هستی، دنبال +++PA یا ++++PA باش.
مهم‌ترین نکته: مقدار
بیشتر ما خیلی کمتر از مقدار لازم ضدآفتاب می‌زنیم و همین باعث می‌شود SPF واقعی خیلی پایین‌تر از عدد روی بسته باشد. عدد SPF روی بسته‌بندی با مقدار حدود ۲ میلی‌گرم در هر سانتی‌متر مربع پوست سنجیده می‌شود.
در عمل:
- قانون دو انگشت: دو خط کامل ضدآفتاب در طول انگشت اشاره و میانی، برای صورت و گردن.
- یا حدود یک‌چهارم قاشق چای‌خوری فقط برای صورت.
اگر این مقدار برایت زیاد است، ضدآفتاب را در دو لایه نازک بزن.
تمدید؛ چون ضدآفتاب همیشگی نیست
ضدآفتاب با عرق، تماس دست، مالیدن صورت و گذر زمان از روی پوست کم می‌شود. اگر بیرون هستی و در معرض مستقیم آفتاب، هر دو ساعت یک بار تمدیدش کن و بعد از شنا یا تعریق زیاد هم دوباره بزن. اگر بیشتر روز داخل ساختمان هستی، تمدید ظهر قبل از بیرون رفتن کافی است.
روی آرایش هم می‌شود ضدآفتاب را تمدید کرد؛ با اسپری‌های ضدآفتاب یا پودرهای فشرده ضدآفتاب‌دار، هرچند مقدارشان معمولاً کمتر از کرم است.
فیزیکی یا شیمیایی؟
- فیلترهای معدنی (زینک اکساید و تیتانیوم دی‌اکساید): معمولاً برای پوست‌های حساس قابل‌تحمل‌ترند، اما ممکن است کمی سفیدک بگذارند.
- فیلترهای شیمیایی (آلی): بافت سبک‌تر و شفاف‌تر دارند و زیر آرایش راحت‌ترند.
هر دو نوع، اگر به مقدار کافی و درست استفاده شوند، محافظت مؤثری دارند. بهترین ضدآفتاب همان است که دوستش داری و هر روز می‌زنی.
ضدآفتاب در روتین
ضدآفتاب آخرین مرحله روتین صبح است؛ بعد از مرطوب‌کننده و قبل از آرایش. ترکیب آن با یک سرم آنتی‌اکسیدان مثل سرم ویتامین C زیر آن، محافظت در برابر آسیب‌های محیطی را تکمیل می‌کند. اگر صبح‌ها حوصله مراحل زیاد نداری، یک کرم آبرسان ضدآفتاب‌دار SPF30 هم آبرسانی را انجام می‌دهد و هم محافظت را؛ به شرط اینکه به اندازه کافی بزنی.
باورهای اشتباه
- «روز ابری ضدآفتاب لازم نیست.» بخش بزرگی از پرتوهای UV از ابر عبور می‌کنند.
- «پوست تیره ضدآفتاب نمی‌خواهد.» پوست تیره کمتر می‌سوزد، اما در برابر لک و آسیب UVA بی‌دفاع نیست.
- «کرم‌پودر SPF دار کافی است.» برای رسیدن به SPF نوشته‌شده باید مقدار زیادی کرم‌پودر بزنی؛ آن را مکمل بدان، نه جایگزین.
درباره ضدآفتاب در خانه و فصل سرد هم در مقاله مراقبت پوست در زمستان نوشته‌ایم.
جمع‌بندی
ضدآفتابی با طیف وسیع، SPF دست‌کم ۳۰ و ترجیحاً +++PA انتخاب کن، به مقدار کافی بزن (قانون دو انگشت) و در معرض آفتاب هر دو ساعت تمدیدش کن. این یک عادت ساده، اثرش روی پوستت از هر محصول دیگری بیشتر است.
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و مشاوره پزشک متخصص پوست نیست. اگر مشکل پوستی شدید یا ماندگار دارید، به پزشک مراجعه کنید.
بیشتر بخوانید
چطور نوع پوستمان را درست تشخیص دهیم؟ راهنمای ساده در ۳ آزمون خانگی
خشک، چرب، مختلط، نرمال یا حساس؟ با سه آزمون ساده در خانه نوع پوستت را پیدا کن و بفهم چرا انتخاب هر محصول از همینجا شروع می‌شود.
ترتیب درست استفاده از محصولات مراقبت پوست؛ روتین صبح و شب قدمبهقدم
سرم قبل از کرم یا بعد از آن؟ ضدآفتاب کجای روتین است؟ قانون ساده «از رقیق به غلیظ» و یک روتین پایه صبح و شب که برای هر نوع پوستی جواب می‌دهد.
سد دفاعی پوست چیست و چطور آن را ترمیم کنیم؟
سوزش با هر محصول، کشیدگی دائمی و قرمزی بیدلیل میتواند نشانه آسیب سد دفاعی پوست باشد. بشناسش، علتش را پیدا کن و با یک روتین ساده ترمیمش کن.